Jump to content

Umtsi (Iqakamba)

Livela
Umqhokri uthatha umtsi.

Umtsi (okanye imitsi) yindlela yokubala kwiqakamba. Iqela elinemitsi emininzi lilo eliphumelelayo kwiintlobo ezahlukileyo zomdlalo weqakamba.[1] Umtsi ufumaneka xa abadlali abaqhokrayo bebaleke ukusuka kwelinye icala lebalana ukuya kwelinye. Xa umdlali efike kwelinye icala iba ngumtsi omnye, xa ephinde wabuya iba ngamanqaku amabini, njalonjalo. Akukho mlinganiselo kwinani lemitsi engathathwa kwibhola nganye ejuliweyo. Xa ibhola ithe yadlula emalaphini ihamba phantsi okanye igqampe kwakanye, iba ngamanqaku amane nokuba abaqhokri ababalekanga. Xa ithe ibhola yadlula emalaphini ibhabha emoyeni, iba ngamanqaku amathandathu nangawona aphezulu.

Ngokwembali yeqakamba eshicilelweyo, "umtsi" mdala njengeqakamba. Kumthombo wokuqala owaziwayo ngeqakamba, nowaveliswa ngomhla we17 kweyoMqungu ngowe1597 (ngokokubala kukaJulian), uJohn Derick waseSurrey eNgilane wanika ingxelo yokwakusenzeka ngowe1550, exela ngeqela labantu ababedlala iqakamba kwisithuba somhlaba, besenza imitsi.[2]

Kwimithetho yokuqala eyaziwayo yeqakamba, neyaveliswa ngowe1744, omnye wemithetho wawusithi, ukuba abaqhokri benza umtsi yaze ibhola yagityiselwa, yachana izinti engekafiki kwikhrisi ngonyawo, isandla okanye uphini, loo mqhokri uyaphuma.[3] Le yenye yeendlela zokuqala ezaziwayo zokwenza imitsi kwiqakamba.

Imithombo esetyenzisiweyo

[tshintsha | Yenza izilungiso kokubhaliweyo]
  1. news.bbc.co.uk http://news.bbc.co.uk/sportacademy/hi/sa/cricket/rules/the_basics/ |url= missing title (help) retrieved 2025-07-09
  2. "David Underdown" Wikipedia (in English) 2025-01-01
  3. "F. S. Ashley-Cooper" Wikipedia (in English) 2024-06-07