Jump to content

Senzo Mchunu

Livela

 

UEdward Senzo Mchunu (owazalwa ngomhla wamashumi amabini ananye kuTshazimpuzi ngonyaka ka1958) usopolitiki waseMzantsi Afrika obenguMphathiswa wamaPolisa ususela ngomhla we30 kweyesilimela kunyaka ka2024[1] de wanqunyanyiswa ngomhla weshumi elinesixhenxe kweyeKhala ngonyaka wamawaka amabini aneshumi elinesihlanu. Ilungu lombutho kaKhongolose(ANC), ube ngumphathiswa wekhabhinethi ukususela ngoCanzibe ngonyaka wamawaka amabini aneshumi elinethoba. Wayesakuba yinkulumbuso yakwaZulu Natal ukususela ngomhla wamashumi amabini anesibini kweyeThupha ngonyaka wamawaka amabini aneshumi elinesithathu ukuya ngomhla wamashumi amabini anesithathu kuCanzibe ngonyaka wamawaka amabini aneshumi alinesithandathu.


Ngomhla weshumi elinesithathu kweyeKhala ngonyaka wamawaka amabini anamashumi amabini anesihlanu umongameli uCyril Ramaphosa warhoxisa ngesaquphe uMchunu ngelixa kusalindwe ikomishini yophando malunga nezityholo zorhwaphilizo kunye nongenelela kwezopolitiko kumagunya okusebenza kwamapolisa eMzantsi Afrika. UNjingalwazi wezomthetho uFiroz Cachalia wachongwa njengebambela lomphathiswa wamapolisa.[2]


Oqeqeshelwe ubufundisi-ntsapho, uMchunu wayengunobhala wephondo wokuqala wesebe likaKhongolose(ANC) kwaZulu Natal emva kokusekwa kwalo ngo1994, kwaye ingowokuqala ukonyulwa kwindlu yowiso-mthetho yephondo lakwaZulu Natal ngo1997. Ngexesha esesepalamente, wabuyela kwisikhundla sokuba ngunobhala wephondo kwiANC ukususela ngo2005 uyakuthi ga ngo2009, apho wachongwa njengelungu lebhunga elilawulayo lemfundo kurhulumente wephondo likaZweli Mkhize.


Ngonyaka wamawaka amabini aneshumi elinesithathu, wangena ezihlangwini zekaMkhize njengosihlalo wephondo kwiANC nanjengenkulumbuso yakwaZulu Natal. Noxa kunjalo wagxothwa kwi-ofisi kweyeNkanga ngonyaka wamawaka amabini aneshumi elinesihlanu kukhuphiswano olubi noSihle Zikalala. NgoCanzibe kunyaka wamawaka amabini aneshumi elinesithandathu iANC yanyanzelisa ukuba azirhoxise kwi-ofisi yenkulumbuso.


Owayesakuba lithemba likaMongameli uJacob Zuma, uMchunu wayenxulumene ngezopolitiko noCyril Ramaphosa ngonyaka wamawaka amabini aneshumi elinesithandathu. Ngonyaka wamawaka amabini aneshumi elinesixhenxe waphumelela unyulo kwikomiti yesizwe kwiANC emva koko waxelenga ixesha elifutshane njengomququzeleli oyintloko kwindlu kaLuthuli, ikomkhulu likazwelonke leANC. Wachongelwa kwikhabhinethi kaRamaphosa emva konyulo jikelele kunyaka wamawaka amabini aneshumi elinethoba, waxelenga njengomphathiswa wenkonzo karhulumente nolawulo ukususela kuCanzibe kunyaka wamawaka amabini aneshumi elinethoba ukuya kweyeThupha kunyaka wamawaka amabini anamashumi amabini ananye waza emva koko waba ngumphathiswa wamanzi nococeko ukususela kweyeThupha kunyaka wamawaka amabini anamashumi amabini ananye ukuya kwiSilimela sonyaka wamawaka amabini anamashumi amabini anesine, apho wanyulelwa kwisikhundla akuso nangoku. Wanyulwa kwakhona kwisithuba sesibini seminyama emihlanu kwikomiti yesizwe yeANC kweyoMnga kunyaka wamawaka amabini anamashumi amabini anambini.

Ukuphuma kwelanga nemfundo

[tshintsha | Yenza izilungiso kokubhaliweyo]

UMchunu wazalwa kwekaTshazimpuzi 1958 eNhlwathi KwaHlabisa kumantla esixego sakwaZulu-Natal. [3] Wafunda kwisikolo samabanga aphakamileyo ePietermaritzburg waza wabhalisa kwidyunivesithi yaseZululand; wagqiba isidanga sakhe, iBachelor of Arts in education kunye ne-international relations kwidyunivesithi yaseMzantsi Afrika ngo1986. [3] Emva kokugqiba izifundo zakhe wasebenza njengotitshala kwizikolo zamabanga aphakamileyo eNquthu nase -Eshowe . [4]

Ngo1991 emva kokuba i -African National Congress (ANC) ivuliwe ngurhulumente wocalucalulo, uMchunu waba ngunobhala wesithili wokuqala wesebe leANC eMntla Natal. Ukonyulwa kwakhe kwesi sikhundla kwaphawula ukungena kwakhe kwezopolitiko. [4] Ngo1994 wonyulwa njengonobhala wesithili wokuqala wesebe leANC eKwaZulu-Natal, phantsi kosihlalo wephondo uJacob Zuma. [4]

Umsebenzi wezopolitiko wephondo

[tshintsha | Yenza izilungiso kokubhaliweyo]

Indlu yoWiso-mthetho yaKwaZulu-Natal: 1997–2009

[tshintsha | Yenza izilungiso kokubhaliweyo]

Ngo1997 uMchunu wafungiswa njengelungu lendlu yowiso-mthetho yephondo lakwaZulu-Natal . Kwiminyaka elishumi elandelayo wayekhokela iikomiti ezahlukeneyo kwindlu yowiso-mthetho. [4]

Wabuyela kwisikhundla sephondo sobunkokheli seANC ukususela ngo 1998 apho wonyulwa njengesekela lonobhala weANC phantsi kosihlali wephondo S'bu Ndebele nonobhala wephondo uSipho Gcabashe. [5] Wonyulwa kwakhona kweyoMsintsi 2002 nangona wabanomngeni kuMbuso Kubheka: wafumana iivoti ezingamakhulu amathathu anesine ngaphezulu kukaKubheka onekhulu elinamashumi asixhenxe ananye. [6]

Kwinkomfa yolonyulo yephondo kwekaCnzibe, uMchunu wonyulwa ukuba angene esikhundleni sikaGcabashe njengonobhala wephondo, [7] ngokucacileyo exhaswa nguJacob Zuma, owayengusekela mongameli waseMzantsi Afrika ngelo xesha. [8] Ngelixa unobhala wephondo, uMchunu njengosihlalo wephondo weANC okhoyo, uZweli Mkhize kuthiwa wayengumsekeli omkhulu kaZuma ngexesha lokhuphiswano olushushu lukaZuma nomongameli weANC uThabo Mbeki. [9] [8] [10] UMchunu wonyulwa kwakhona njengonobhala wephondo kweyeSilimela kunyaka ka2008; [11] ngelo xesha wahlala elilungu lendlu yowiso-mthetho yephondo.

Ibhunga elilawulayo lakwaZulu-Natali: 2009–2013

[tshintsha | Yenza izilungiso kokubhaliweyo]

Kunyulo jikelele luka-2009, uMchunu wonyulwa kwakhona kwisihlalo sakhe sowiso-mthetho kwaye uZweli Mkhize wonyulwa njengenkulumbuso yakwaZulu-Natal. Ngomhla weshumi elinanye kuCanzibe 2009, uMkhize wabhengeza ukuba umisele uMchunu kurhulumente wephondo lakwaZulu-Natal njengelungu lebhunga elilawulayo lezeMfundo. [12] Ngenxa yokuba indima kaMchunu njengonobhala wephondo leANC yayiyeyexesha elizeleyo, yayingahambelani nokuqeshwa kwakhe kurhulumente; washiya iofisi yeqela waza watshintshwa lisekela lakhe, uSihle Zikalala, kweyeKhala. [13] Wahlala elilungu lebhunga elilawulayo lezeMfundo de wangena kwisikhundla sokuba yinkulumbuso ngo-2013. [4] [14]

  1. "Meet the new cabinet" sowetanlive.co.za retrieved 30 June 2024
  2. "Ramaphosa announces new acting Police Minister" (in en-US) retrieved 2025-07-13
  3. 1 2 Suleman, Mohamed (26 September 2013) "The Honourable Premier of KZN" Office of the Premier, KwaZulu-Natal archived from the original on 7 April 2014 retrieved 2 April 2014 Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  4. 1 2 3 4 5 "Senzo Mchunu, Mr" South African Government retrieved 2023-01-08 Cite error: Invalid <ref> tag; name ":7" defined multiple times with different content.
  5. "ANC Provincial Office Bearers" African National Congress 27 October 1998 archived from the original on 21 February 1999 retrieved 2022-11-29 Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  6. Vapi, Xolisa (2 September 2002) "Ndebele wins ANC chair in KZN by 17 votes" IOL (in English) retrieved 2022-11-25
  7. "ANC leaders re-elected in KwaZulu-Natal" The Mail & Guardian (in en-ZA) 2005-05-16 retrieved 2023-01-08
  8. 1 2 Ngalwa, Sibusiso (28 October 2007) "Line-up of ANC's would-be kingmakers" IOL (in English) retrieved 2022-11-30
  9. "Mkhize says Zuma can still lead South Africa" The Mail & Guardian (in en-ZA) 2007-03-29 retrieved 2023-01-08
  10. "Darkness visible in JZ's kingdom by the sea" The Mail & Guardian (in en-ZA) 2012-07-19 retrieved 2023-01-08
  11. "Zweli Mkhize now ANC's top man in KZN" The Mail & Guardian (in en-ZA) 2008-06-21 retrieved 2023-01-08
  12. "Statement by Dr Zweli Mkhize at his inauguration as the Premier of the Province of KwaZulu-Natal" South African Government 11 May 2009 retrieved 2023-01-08
  13. "Statement by the African National Congress in KwaZulu-Natal on the Provincial General Council Meeting" Polity 6 July 2009 retrieved 25 November 2022
  14. "Nkonyeni bags KZN education MEC position" The Mail & Guardian (in en-ZA) 2013-10-07 retrieved 2023-01-08