Intlungu Engasoze Ilibaleke
UMzantsi Afrika uvuke ngeendaba ezibuhlungu ngoMvulo, umhla we-19 kweyoMqungu[1]. Amaxesha eendaba kunye neendaba ezisasazwa zizele ziziganeko ezibuhlungu zabantwana besikolo abasweleke kwingozi yemoto ebuhlungu. Abafundi abali-14 baqinisekisiwe ukuba banabele uqaqaqa eVanderbijlpark, nto leyo eshiye ilizwe linxunguphele. Ngaloo mini inye, esinye isiganeko esiphazamisayo sivele kwi-intanethi: iveni ethwele abantwana besikolo abalithoba KwaZulu-Natal kuthiwa ilahlekelwe lulawulo, yongeza kusizi olusele lubambe ilizwe. Ezi ntlekele zivule ithuba elibuhlungu kwinyani ebikade ingakhathalelwanga yokuthuthwa kwabafundi eMzantsi Afrika. Iifoto kunye neevidiyo ezisasazwa kwi-intanethi zibonisa izithuthi ezingalungelanga ukuhamba ezindleleni, ukuqhuba ngokungakhathali, kunye nokuxinaniswa kwabantwana, okwenza amava emihla ngemihla abantwana abaninzi xa besiya esikolweni angakhuselekanga.
Abazali kulo lonke ilizwe basebenzise amakhasi onxibelelwano ukuveza umsindo wabo, ukukhathazeko kunye noloyiko. Ukwanda kokusasazwa kweevidiyo ezibonisa izithuthi zesikolo ziqhuba ngesantya esiphezulu, zijikajika, okanye ziqhutywa ngokungakhathali ngelixa zithwele abafundi kuye kwandisa inkxalabo yoluntu. Abazali abaninzi bavakalelwa kukuba ukhuseleko lwabantwana babo alubekwa phambili. "Imfundo ibalulekile, kodwa akufuneki ilahle abantwana ubomi babo," kutsho amazwi angenakubalwa kwi-intanethi. Abanye bade bacebisa ukuba urhulumente acinge ngokuqesha abaqhubi abaninzi abangabasetyhini, ababonwa njengabalumkileyo ngakumbi, kwaye basebenzise uvavanyo olungqongqo ukuqinisekisa ukuba abaqhubi bafanelekile, banamava, kwaye banoxanduva.
Impendulo kaRhulumente
[tshintsha | Yenza izilungiso kokubhaliweyo]UMongameli uCyril Ramaphosa uthethe ngale ngxaki, esithi, "Urhulumente ngoku kufuneka ahlale phantsi aze athethe nabanini beeteksi kunye nabaqhubi, aze abone ukuba kufuneka sisebenzisane kangakanani ukuphucula uthutho lwabafundi"[2]. Ngelixa amazwi akhe evuma ubunzulu bale ngxaki, uninzi lwabantu baseMzantsi Afrika luvakalelwa kukuba isenzo esingxamisekileyo nesibonakalayo sithathe ixesha elide.
Udumo Olubi Lokuqhuba Oludumileyo Lweshishini Leeteksi
[tshintsha | Yenza izilungiso kokubhaliweyo]Kangangeminyaka, abaqhubi beeteksi bebegxekwa ngokuziphatha okuyingozi endleleni. Ukuqhuba kumgca otyheli, ukungayiseliso imithetho yendlela, kunye nokubonisa ilungelo elingalawulwayo ezindleleni kuye kwaba yinxalenye yenkcubeko eqhelekileyo. Oku kuziphatha kutshabalalise iintsapho, kwabiwa ikamva, kwaye kwanciphisa ukukhanya kwabantwana abaninzi ababenenjongo kuphela yokufika esikolweni ngokukhuselekileyo. Ezi ntlekele zamva nje zinyanzele isizwe ukuba sijongane nenyaniso engathandekiyo: ukungakhathali kwezothutho lwabafundi asingomcimbi wezothutho nje kuphela; yingxaki yesizwe[3].
Isimemo Soxanduva Notshintsho
[tshintsha | Yenza izilungiso kokubhaliweyo]Njengoko ilizwe lilila, into enye icacile: uMzantsi Afrika ungakwazi ukulungisa ukufa okunokuthintelwa. Uthutho lwabafundi kufuneka lukhuseleke, lulawulwe. Abazali akufuneki bathumele abantwana babo esikolweni benoloyiko ezintliziyweni zabo.
Catergories: Intlekele yase Vaal Abantwana besikolo Ingozi Uthutho lwabantwana
Amaphepha asetyenzizsiweyo
- ↑ Majadibodu, Simon (2252-01-07) "Vaal Crash latest: 12 learners killed, three hospitalised" IOL (in English) retrieved 2026-01-28
- ↑ Inside_Education (2026-01-21) "Ramaphosa demands urgent school transport overhaul after horrific Vanderbijlpark crash" (in en-US) retrieved 2026-01-28
- ↑ Maromo, Jonisayi (2251-12-02) "Unlicensed driver and unlicensed vehicle: Early findings in Vaal crash that killed 12 learners" IOL (in English) retrieved 2026-01-28