Bathathela umthetho ezandleni zabo abahlali baseZingqolweni

Zingqolweni yilali encinci ekwidolophu yaseCacadu [1].
Imvelaphi
[tshintsha | Yenza izilungiso kokubhaliweyo]Yenye yeelali zaseLady Frere (ngoku eyaziwa ngokuba yiCacadu) eMpuma Koloni, eMzantsi Afrika[2]. Njengeelali ezininzi kwindawo ekwakuthiwa yiTranskei [3], inelifa lenkcubeko etyebileyo esekelwe kwizithethe zesiXhosa, kunye nokulima. Uluntu lwalendawo lwalusaziwa ngobudlelwane obuqinileyo phakathi kwabantu, apho iintsapho zazixhomekeke eluncedweni lwazo kwaye ubunkokeli besiNtu budlala indima ebalulekileyo ekusombululeni iingxabano ezenzeka emphakathini. Nangona kunjalo, ekupheleni konyaka ka2020 kunye nonyaka olandelayo ka2021, le lali yatsala ingqalelo yesizwe ngenxa yothotho lwezehlo zobundlobongela ezaphazamisa uxolo olwalukhona ixesha elide.
Isiganeko sokubulawa kwabantu abaninzi eZingqolweni kweyeTshazimpunzi yonyaka ka2021 saba sesinye sezona ziganeko zibuhlungu kwimbali yale lali. Ngomhla we14 kweyeTshazimpunzi 2021, amadoda aselula amathandathu, aneminyaka ephakathi kwama21-27 ubudala, abulawa ngendlela ngendlela ekhohlakeleyo kwinto eyachazwa ngamapolisa njengohlaselo lwabantu abathathela umthetho ezandleni zabo. Amaxhoba amane atshiswa ephilile kwibala elivulekileyo, ngelixa amanye amabini afunyanwa exhonywe ehlathini elikufutshane. Ixhoba lesixhenxe, elaqala lasindiswa linamanxeba anzima, lwaswelekela esibhedlele, nto leyo eyenza inani labantu ababuleweyo lifikelele kwisixhenxe [4].
Ugalelo lwamapolisa
[tshintsha | Yenza izilungiso kokubhaliweyo]Ezi ziganeko zokubulala kwakucingelwa ukuba zinxulumene noxinzelelo olwalubangelwa luthotho lokubulawa kwabantu abadala bendawo, nangona amapolisa agxininisa ukuba uphando lusaqhubeka. Ubundlobongela bolu hlaselo babothusa isizwe kwaye bafumana ukugxekwa okukhulu kubaphathi bakarhulumente nakwimibutho yamalungelo oluntu. Emva kwesisehlo sokubulawa kwabantu, iSebe lamaPolisa laqalisa isicwangciso sokusebenza esathatha iiyure ezilishumi elinesibhozo elinesibini, nto leyo eyakhokelela ekubanjweni kwabarhanelwa, kubanjwa kunye noceba wale lali owajongana nezityholo ezininzi zokubulala. Ezi ziganeko zigxininisa iingozi zokuthathela umthetho ezandleni xa ukuthembela kwinkqubo yezobulungisa kungasi mntu ndawo. Isiganeko sobulawa kwabantu eZingqolweni sihlala siyinxalenye ebuhlungu kwimbali yaseLady Frere kwaye sisikhumbuzo sokubaluleka kokusebenza ngokufanelekileyo kwamapolisa, ukuthembana eluntwini, kunye ekuthinteleni imijikelo yobundlobongela nokuziphindizela.
Imithombo yolwazi
[tshintsha | Yenza izilungiso kokubhaliweyo]- ↑ "where is zingqolweni village" Bing (in Xhosa) retrieved 2026-07-17
- ↑ "Mzantsi afrika" Bing (in Xhosa) retrieved 2026-07-17
- ↑ "Transkei" Bing (in Xhosa) retrieved 2026-07-17
- ↑ Presse, Agence France (2022-05-31) "WATCH: Sleepless nights in Eastern Cape's 'Village of Death'" The Citizen (in English) retrieved 2026-07-17